Erfgoed bespreekbaar maken voor inwoners

Terpen, kerken, boerderijen en oude dorpskernen: erfgoed geeft dorpen, steden en landschappen hun karakter. Het bepaalt mede onze identiteit en draagt bij aan leefbaarheid, toerisme en een aantrekkelijk woonklimaat. Gemeente Noardeast-Fryslân wilde haar inwoners actief betrekken bij hoe de gemeente de komende jaren met dat erfgoed omgaat. Wij mochten ervoor zorgen dat iedereen goed geïnformeerd aan tafel zat.

Uitdaging

In het omgevingsprogramma erfgoed vertaalt de gemeente haar visie naar concrete doelen en maatregelen om erfgoed te behouden en te benutten. Dat gebeurt in een tijd van grote opgaven. Verduurzaming, klimaatverandering en de vraag naar nieuwe woningen raken allemaal aan het erfgoed. Hoe bescherm je een monumentale boerderij en maak je hem tegelijk toekomstbestendig? Dat soort vragen vraagt om keuzes, en over die keuzes wilde de gemeente in gesprek met haar inwoners.

Daarvoor organiseerde de gemeente een participatiebijeenkomst. Maar participatie werkt alleen als deelnemers weten waar het over gaat. Een omgevingsprogramma is een beleidsdocument, en voor de meeste inwoners ver van hun dagelijks leven. De uitdaging was om in korte tijd duidelijk te maken wat er verandert, wat de gevolgen zijn en wat er van deelnemers wordt gevraagd, zodat het gesprek kon gaan over de inhoud.

Aanpak

1. Communicatieadvies

We adviseerden om de informatie op te bouwen van overzicht naar verdieping. Eerst moet iedere deelnemer het grote plaatje snappen: waarom zijn we hier en waar gaat het over? Daarna kun je per onderwerp de diepte in. Infographics lenen zich daar uitstekend voor, omdat ze op een bijeenkomst in één oogopslag te lezen zijn en het gesprek op gang brengen.

2. Overkoepelende infographic

De eerste infographic laat de vijf centrale thema’s van het programma zien in de herkenbare omgeving van de gemeente. Hij beantwoordt drie vragen: waarom zijn we vandaag bij elkaar, hoe wil de gemeente de opgave aanpakken en wat kun jij vandaag doen? Zo weet elke deelnemer vanaf het begin wat er van hem verwacht wordt.

3. Infographic per thema

Voor elk van de vijf thema’s maakten we een eigen infographic die laat zien wat het thema betekent en wat er binnen dat thema gaat gebeuren. De thema’s zijn bescherming en wetgeving, samenwerking met erfgoedorganisaties, kennis en bewustwording, erfgoed en ruimtelijke ontwikkeling, en benutten en toekomst. Daarmee konden deelnemers per onderwerp gericht meepraten.

4. Inzet tijdens de bijeenkomst

Alle infographics werden getoond tijdens de participatiebijeenkomst. Ze vormden het gezamenlijke vertrekpunt voor de gesprekken, zodat iedereen vanuit dezelfde kennis kon meedenken.

Resultaat

Inwoners konden goed geïnformeerd meepraten over de toekomst van het erfgoed in hun gemeente. De infographics zorgden ervoor dat de tijd op de bijeenkomst niet opging aan uitleg, maar aan het gesprek over keuzes. Precies waar participatie om draait.